حاشیه‌نشینی شهری و امنیت در شهر همدان

حاشیه‌نشینی شهری، یکی از پدیده‌های اجتماعی و اقتصادی است که در بسیاری از شهرهای جهان، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه، به چشم می‌خورد. این پدیده، زمانی رخ می‌دهد که جمعیت زیادی از افراد، به‌دلایل مختلفی مانند فقر، نبود فرصت‌های شغلی، کمبود مسکن و یا ناآگاهی، به حاشیه‌های شهرها مهاجرت می‌کنند و در مناطقی که عموماً فاقد امکانات اولیه و زیرساخت‌های مناسب هستند، ساکن می‌شوند. در شهر همدان، که یکی از شهرهای تاریخی و فرهنگی ایران است، حاشیه‌نشینی به‌عنوان یکی از چالش‌های مهم در حوزه توسعه شهری و امنیت، مورد توجه قرار گرفته است.
در این مقاله، قصد داریم به‌طور کامل و جامع، درباره پدیده حاشیه‌نشینی در همدان، عوامل موثر بر آن، تبعات اجتماعی و اقتصادی، و راهکارهای ممکن برای کاهش این پدیده و افزایش امنیت در مناطق حاشیه‌ای، صحبت کنیم.

عوامل ایجاد حاشیه‌نشینی در همدان

اولین و مهم‌ترین عامل در شکل‌گیری حاشیه‌نشینی در همدان، مسئله اقتصادی است. بسیاری از خانوارهای کم‌درآمد و افراد بیکار، به‌دلیل نداشتن درآمد کافی، مجبور می‌شوند در مناطق کم‌برخوردار و خارج از مرکز شهر ساکن شوند. همچنین، قیمت بالای مسکن در مناطق مرکزی، افراد را وادار می‌کند به سمت حاشیه‌های شهر رفته و در کنار آن، سعی در تامین زندگی خود داشته باشند.
علاوه بر عوامل اقتصادی، عوامل اجتماعی و فرهنگی نیز نقش مهمی در این روند دارند. گاهی اوقات، نبود آگاهی کافی درباره حقوق شهری و امکانات شهری، باعث می‌شود که افراد بدون برنامه‌ریزی مناسب، وارد مناطق حاشیه‌ای شوند. این افراد عموماً از امکانات اولیه مانند آب، برق، بهداشت و آموزش بی‌نصیب هستند، که این موضوع، وضعیت زندگی و امنیت آن‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
از دیگر عوامل مهم، توسعه ناپایدار و عدم مدیریت صحیح شهری است. در همدان، نبود برنامه‌ریزی مناسب برای توسعه مناطق جدید، سبب شده است که برخی مناطق به صورت غیررسمی و بدون زیرساخت‌های لازم شکل بگیرند. این مناطق، در بسیاری موارد، فاقد خیابان‌های مناسب، سیستم فاضلاب، و امکانات ایمنی هستند، که این مسائل، خطرات جدی برای ساکنان ایجاد می‌کند.

تبعات اجتماعی و اقتصادی حاشیه‌نشینی

پدیده حاشیه‌نشینی، نه تنها چالش‌های اقتصادی بلکه مشکلات اجتماعی فراوانی نیز به همراه دارد. یکی از مهم‌ترین تبعات، افزایش جرم و جنایت است؛ چرا که در این مناطق، به دلیل فقر، نبود فرصت‌های شغلی، و کمبود نظارت‌های قانونی، فعالیت‌های غیرقانونی و رفتارهای پرخطر بیشتر دیده می‌شود. این موضوع، نه تنها امنیت ساکنان را تهدید می‌کند، بلکه بر تصویر کلی شهر همدان نیز تاثیر منفی می‌گذارد.
از سوی دیگر، حاشیه‌نشینی، موجب کاهش کیفیت خدمات عمومی مانند آموزش، سلامت، و حمل‌ونقل می‌شود. این مناطق، معمولاً از امکانات بهداشتی و آموزشی محروم هستند، که این امر، رشد و توسعه فردی ساکنان را محدود می‌کند و در بلندمدت، باعث فقر دائمی، بی‌سوادی، و نابرابری‌های اجتماعی می‌شود.
در حوزه اقتصادی، حاشیه‌نشینی، با کاهش ارزش زمین و املاک در این مناطق، منجر به کاهش سرمایه‌گذاری و توسعه اقتصادی منطقه می‌شود. همچنین، هزینه‌های مربوط به نگهداری و تامین خدمات در این مناطق، برای دولت و شهرداری همدان، بسیار بالا است، زیرا نیازمند سرمایه‌گذاری‌های زیادی در بخش‌های زیرساختی و خدماتی است.

امنیت در مناطق حاشیه‌ای همدان

امنیت، یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های توسعه پایدار و بهبود کیفیت زندگی است. در مناطق حاشیه‌ای همدان، به‌دلیل نبود امکانات کافی و فقدان نظارت‌های مؤثر، مشکلات امنیتی دیده می‌شود. این مشکلات، شامل سرقت، درگیری‌های خیابانی، و حتی برخی موارد قاچاق و فعالیت‌های مجرمانه است.
در کنار این، نبود اعتماد میان ساکنان، ناآرامی‌های اجتماعی و کاهش احساس امنیت، بر نگرانی‌های امنیتی افزوده است. برای مقابله با این چالش‌ها، نیاز است که برنامه‌ریزی‌های جامع و منسجم برای افزایش امنیت در این مناطق انجام شود. اقدامات نظارتی، ایجاد مراکز پلیس محلی، و برگزاری دوره‌های آموزش امنیتی در این مناطق، می‌تواند نقش مهمی در کاهش جرائم و افزایش احساس امنیت ایفا کند.
همچنین، مشارکت فعال ساکنان در فرآیندهای تصمیم‌گیری و برقراری ارتباط مؤثر با نهادهای امنیتی، از جمله راهکارهای موثر است. برگزاری جلسات هم‌اندیشی، آموزش‌های عمومی و توسعه امکانات فرهنگی و ورزشی، به عنوان ابزارهای تقویت حس تعلق و اعتماد، بسیار حیاتی هستند.

راهکارهای کاهش حاشیه‌نشینی و افزایش امنیت

برای مقابله با پدیده حاشیه‌نشینی و ارتقاء امنیت در همدان، نیاز است که چندین راهکار اساسی و عملی اتخاذ شود. اولاً، توسعه برنامه‌های اقتصادی و اشتغال‌زایی، می‌تواند انگیزه مهاجرت به مناطق حاشیه‌ای را کاهش دهد. ایجاد فرصت‌های شغلی در بخش‌های مختلف، به‌ویژه در حوزه‌های فناوری، صنعت‌های کوچک و متوسط، نقش مهمی در این زمینه دارد.
ثانیاً، بهبود زیرساخت‌های شهری از جمله راه، آب، برق، فاضلاب و فضای سبز، باید در اولویت باشد. این اقدامات، نه تنها کیفیت زندگی را افزایش می‌دهد، بلکه احساس امنیت و رضایت را در ساکنان تقویت می‌کند. در کنار این، برنامه‌های آموزشی و فرهنگی، برای ارتقاء سطح آگاهی و مهارت‌های شهروندی، نقش مهمی دارند.
ثالثاً، ایجاد نهادهای محلی و مشارکت فعال ساکنان در مدیریت مناطق حاشیه‌ای، می‌تواند حس تعلق و مسئولیت‌پذیری را در میان مردم تقویت کند. برقراری ارتباط موثر بین شهرداری، پلیس، و نهادهای اجتماعی، از دیگر راهکارهای کلیدی است.
در نتیجه، مدیریت صحیح و جامع، همراه با توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، می‌تواند پدیده حاشیه‌نشینی در همدان را کاهش دهد و امنیت پایدار در این مناطق برقرار کند. این مهم، نیازمند همکاری تمامی دستگاه‌ها و مشارکت فعال مردم است؛ چراکه امنیت و توسعه، همواره دو روی یک سکه هستند و بدون یکدیگر، نمی‌توان به اهداف بلندمدت دست یافت.
---
در پایان، باید گفت که حاشیه‌نشینی، چالشی است که نیازمند توجه و برنامه‌ریزی دقیق است. همدان، با تاریخ غنی و فرهنگی ارزشمند، فرصت‌های زیادی دارد تا با مدیریت صحیح، به شهری امن و توسعه‌یافته تبدیل شود. این وظیفه مشترک مسئولان، شهروندان و نهادهای اجتماعی است، تا با همکاری و همت، آینده‌ای بهتر برای همدان رقم بزنند.

حاشیه نشینی شهری و امنیت در شهر همدان

بحث حاشیه نشینی و معضلات پیرامونی آن جز چالش های لاینفک فضاهای شهری بوده. یکی از انواع متداول حاشیه نشیینی، حاشیه نشینی درون شهری است. در این نوع حاشیه نشینی که عموما در چارچوب شهری رخ می دهد سبب بروز مکان هیایی در داخل شهر می شود که مشخص کننده نوعی انحطاط در سبک معماری و فضای شهری بوده. شهر شهر همدان نیز از جملیه شهر های مهاجر پذیر است که به خاطر وجود شرایط استراتژیک که داراست. هدف ایین ماالیه بررسیی حاشییه نشیینی درون شهری در شهر شهر همدان و اثر آن بر امنیت در این شهر است. نوع مااله حاظر کاربردی و نوع روش استفاده شده توصییفی و تحلیل بود. بدین منظور با استفاده از فرمول کوکران 382 پرسشنامه تهیه و تکمیل گردید. پرسشنامه ای تهیه شیده طیفیی از ابعاد امنیتی و کالبدی را درسطح شهر شهر همدان سنجید و مشخص کرد که مهاجرت پذیری درون شهر و عدم برنامیه رییزی مناسب سبب رشد نامتوازن شهرهمدان شده و این رشد نامتوازن شهر سبب کاهش امنیت در سطح شهر شیده اسیت. از سیوی دیگر شهرهمدان با نوعی چالش پنهان بنام وجود اقلیت ها و قشر بندی های خاص مذهبی و قومی رو به رو بوده است.  فرمت فایل پی دی اف  تعداد ...

دریافت فایل