طرح درس و روش تدریس فارسی ششم، درس 9: «رنجهایی کشیدهام که مپرس»
مقدمه
در آموزش زبان و ادبیات فارسی، درس 9 از کتاب پایه ششم، با عنوان «رنجهایی کشیدهام که مپرس»، یکی از دروس مهم و تاثیرگذار است که به مهارتهای تفکر عمیق، احساسات انسانی، و ارزشهای اخلاقی میپردازد. این درس، نه تنها جنبههای ادبی و زبانی دارد بلکه در حوزه آموزش مهارتهای تربیتی و انسانی نیز نقش مهمی ایفا میکند. بنابراین، طراحی و اجرای طرح درس و روش تدریس مناسب، میتواند تاثیر بسزایی در فهم بهتر مطالب، ایجاد انگیزه، و تقویت ارزشهای اخلاقی در دانشآموزان داشته باشد.
در ادامه، به طور جامع و کامل، به شرح و تبیین طرح درس و روش تدریس این درس خواهیم پرداخت، به گونهای که تمامی جنبههای مربوط به هدفگذاری، محتوا، فعالیتها، ارزیابی و روشهای آموزشی را در بر گیرد.
اهداف کلی و جزئی درس
قبل از هر چیز، تعیین اهداف، پایه و اساس هر برنامه آموزشی است. در این درس، اهداف کلی عبارتند از:
- فهم بهتر مفهوم و معنای شعر و مطمئن شدن از درک عمیق مطالب آن.
- تقویت مهارتهای قرائت، تفسیر و تحلیل متن ادبی.
- آشنایی با مفاهیم اخلاقی و انسانی در قالب شعر.
- پرورش احساسات، همدلی و درک عمیق از رنجها و سختیهای زندگی.
- تقویت مهارتهای بیان و نوآوری در گفتوگو و نوشتن.
در کنار این اهداف کلی، اهداف جزئی و عملی نیز مشخص میشوند، مانند:
- یادگیری واژگان و اصطلاحات مهم در متن شعر.
- تحلیل ساختار شعری، سبک و نوع قافیه و وزن.
- تمرین درک مفهوم و پیام شعر از طریق پرسش و پاسخ.
- تشویق به تفکر انتقادی درباره موضوعات مطرح شده در شعر.
- ترغیب دانشآموزان به بیان دیدگاههای شخصی در مورد موضوع شعر.
مرحله اول: شناخت محتوا و طراحی فعالیتها
در این مرحله، معلم باید ابتدا متن شعر «رنجهایی کشیدهام که مپرس» را به دقت مطالعه و بررسی کند، تا بتواند نکات کلیدی، مفاهیم عمیق و نکات ادبی آن را شناسایی کند. سپس، بر اساس هدفگذاری، فعالیتهای متنوع و جذابی را طراحی میکند که دانشآموزان را درگیر کرده، و باعث فعال شدن فرآیندهای شناختی و عاطفی آنها میشود.
فعالیتهای پیشنهادی در این مرحله عبارتند از:
- خوانش شعر توسط معلم و تکرار آن توسط دانشآموزان، با تاکید بر تلفظ صحیح و لحن مناسب.
- توضیح و تفسیر شعر، شامل تحلیل ساختار، وزن، قافیه و سبک شعری.
- پرسش و پاسخ در مورد مفاهیم، احساسات، و پیامهای شعر.
- گروهبندی دانشآموزان و تشویق آنان به بیان برداشتهای شخصی و احساسات خود درباره موضوع شعر.
- نوشتن جملات و پاراگرافهای کوتاه درباره رنجها و سختیهایی که هر فرد در زندگی تجربه میکند.
- بازیهای فکری و تمرینهای تعاملی برای تثبیت مفاهیم و واژگان مهم.
مرحله دوم: روشهای تدریس و تکنیکهای آموزشی
در این بخش، انتخاب روشهای مناسب، نقش حیاتی دارد. به عنوان مثال، میتوان از روشهای مختلف زیر بهره برد:
1. روش تدریس فعال و مشارکتی: در این روش، دانشآموزان به جای صرفاً شنیدن، فعالانه در فرآیند آموزش شرکت میکنند. معلم با طرح سوالات، ایجاد بحث و مناظره، و تشویق دانشآموزان به بیان نظرات، فرآیند یادگیری را جذابتر و موثرتر میسازد.
2. روش تحلیل ادبی و نقد شعر: در این روش، دانشآموزان به تحلیل ساختار و محتوای شعر میپردازند، و نکات ادبی و معنایی آن را مورد بررسی قرار میدهند. این کار، مهارت تفکر انتقادی و تحلیل متن را تقویت میکند.
3. روش قصهگویی و روایتگری: معلم میتواند از داستانها و روایتهای مرتبط با موضوع شعر استفاده کند، تا مفاهیم عمیقتر و ملموستر برای دانشآموزان بیان شود.
4. روش تمرین و تکرار: تمرینهای مکرر در خوانش، نوشتن و تحلیل شعر، باعث تثبیت مطالب و افزایش اعتماد به نفس دانشآموزان میشود.
5. روش بازیهای آموزشی: بازیهای تعاملی، مانند مسابقه، معما و پانتومیم، میتواند فرآیند یادگیری را جذابتر و موثرتر کند.
در کنار این روشها، استفاده از فناوریهای نوین، مانند ویدئوهای آموزشی، نرمافزارهای تعاملی، و ارائه پاورپوینت، نقش مهمی در ایجاد تنوع و جذابیت درس دارد.
مرحله سوم: فعالیتهای عملی و تمرینها
برای تثبیت مفاهیم، معلم باید فعالیتهایی عملی و تمرینهای متنوع طراحی کند که دانشآموزان در آنها مشارکت فعال داشته باشند. نمونههایی از این فعالیتها عبارتند از:
- نوشتن انشا یا شعر کوتاه درباره رنجها و سختیهای زندگی، با استفاده از مفاهیم و واژگان شعر.
- شرکت در بحث گروهی، و بیان دیدگاههای شخصی درباره موضوع شعر.
- طراحی نقاشی یا کاردستی مرتبط با مفاهیم شعر، برای افزایش درک بصری و عاطفی.
- اجرای نمایش یا تئاتر کوتاه بر اساس موضوع شعر، برای تقویت مهارتهای بیان و خلاقیت.
- تمرینهای قرائت و تلفظ صحیح، با تمرکز بر لحن و تن صدا.
مرحله چهارم: ارزیابی و بازخورد
در پایان، ارزیابی عملکرد دانشآموزان و دریافت بازخورد، بخش مهمی است که باید به صورت مستمر و هدفمند انجام شود. ابزارهای ارزیابی میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- پرسشهای کتبی و شفاهی درباره مفاهیم و ساختار شعر.
- ارزیابی فعالیتهای گروهی و فردی.
- نوشتن گزارشهای کوتاه و تحلیلهای شخصی.
- مشاهده و ارزیابی مشارکت و انگیزه دانشآموزان در فعالیتها.
بازخورد معلم باید سازنده و تشویقی باشد، و نقاط قوت و ضعف را برای بهبود فرآیند یادگیری مشخص کند.
نتیجهگیری
در نهایت، طرح درس و روش تدریس این شعر باید بر پایه هدفگذاری واضح، تنوع در فعالیتها، استفاده از روشهای مشارکتی و فعال، و ارزیابی مستمر باشد. این رویکرد، نه تنها موجب فهم بهتر مطالب میشود، بلکه در رشد شخصیت و ارزشهای اخلاقی دانشآموزان نیز تاثیرگذار است. همچنین، توجه به تفاوتهای فردی، انگیزهبخشی، و ایجاد فضای مثبت و خلاق در کلاس، از عوامل کلیدی موفقیت در آموزش این درس محسوب میشوند. بنابراین، معلم با بهرهگیری از فناوری، هنر، و خلاقیت، میتواند فرآیند آموزش را جذابتر و موثرتر کند و دانشآموزان را به سمت یادگیری عمیق، احساس مسئولیت و ارزشهای انسانی هدایت نماید.
طرح درس و روش تدریس فارسی ششم، درس9: رنجهایی کشیدهام که مپرس
روش پیشنهادی برای تدریس درس رنجهایی کشیدهام که مپرس روش واحد کار (پروژه) و بحث و گفتگو در نظر گرفته شده است. در این روش دانش آموزان به صورت گروهی یا فردی به جمع آوری اطلاعات راجع به علی اکبر دهخدا و کارها و خدماتی که انجام داده است و همچنین در مورد لغت نامه دهخدا میپردازند. در مرحله بعد اطلاعات را دسته بندی مینمایند. سپس بر اساس اطلاعات گردآوری شده گزارشی مینویسند و آن را در کلاس عرضه میکنند. در این قسمت، طرح درس و روش تدریس درس مذکور به صورت یک فایل 10 صفحه ای آورده شده است. این فایل در دو قالب ورد و پی دی اف تهیه و تنظیم شده و امکان ویرایش آن وجود دارد. اهداف آموزشی: ✅ آشنایی دانش آموزان با زندگی نامه دهخدا و چگونگی بهره گیری از آن ✅ ایجاد زمینه مناسب برای استفاده از فرهنگ لغت ✅ آشنایی دانش آموزان با بزرگ ترین و جامع ترین فرهنگ نامه فارسی (لغت نامه دهخدا) ✅ تقویت روحیه همکاری در فراگیران ✅ آشنایی با نمونههایی برجسته از اشعار بابا طاهر ✅ تقویت مهارت در واژه سازی با ترکیبهای جدید ه ...
دریافت فایل
برای دانلود اینجا کلیک فرمایید
برای دانلود کردن به لینک بالای کلیک کرده تا از سایت اصلی دانلود فرمایید.